در بخش «وضعیت»، وضعیت موجود و مطلوب موضوع توصیف میشود. وضعیت موضوع با بیان وضعیت متغیرهای حالت قابل مشخص سازی بوده و اطلاع از آنها برای تحلیلها کافی است؛ اما برای درک بهتر وضعیت، معلومات بیشتری از موضوع و محیط آن نیز بیان میشود.

    نکات مهم:

    1. در مواردی که مقایسه با سایر کشورها امکان پذیر است، اطلاعات مقایسه ای ارائه شوند. (البته باید به خاطر داشت که وضعیت سایر کشورها، نشان دهنده ارزش مطلوب نبوده و نباید بدون تامل تقلید شود. وضعیت سایر کشورها نشان دهنده امکان پذیربودن برخی حالتها بوده و همچنین به عنوان یک تجربه قابل بررسی است.)
    2. مقادیر وضعیت برای زمان فعلی و زمان های آتی (با فرض ادامه سازو کارهای فعلی) و ظرفیتهای بالقوه ذکر شده و تحلیل شود.
    3. تا حد امکان اطلاعات به تفکیک استان ها آورده شود.
    4. تجارب سایر کشورها و مطالعات تطبیقی (شامل: الگوهای توسعه در سایر کشورهای جهان، سوابق و تجارب سایر کشورها) در اسناد پشتیبان آورده میشوند.

    1- شاخصهای عمومی

    در این بخش شاخصهای مهم مانند نسبت واردات به صادرات، سهم صادرات به تولیدات، کارایی نظام تعرفه ای کشور، نسبت صادرات به GDP، نرخ رشد تجارت منهای GDP و... بیان میشود.


    2- تجارت خارجی کشور

    در این قسمت اطلاعات تجارت خارجی به شرح موارد زیر بیان شده و تحلیل میشود:

    1. کل صادرات و اقلام مهم آن: نفت، کالاهای غیرنفتی، خدمات، صادرات کالاهای نهایی، صادرات کالاهای واسطهای، صادرات کالاهای سرمایهای
    2. کل واردات کل و اقلام مهم آن: واردات خدمات، واردات کالاهای سرمایهای، واردات کالاهای واسطهای، واردات کالاهای سرمایهای
    3. تراز حساب جاری، تراز تجاری
    4. ترانزیت کالا و مسافر

    پس از بیان اطلاعات بالا، وضعیت صادرات و واردات محصولات مهم و همچنین کشورهای مهم طرف تجاری (به تفکیک کشورها و یا مناطق) در زیر بخشهای جداگانه بیان میشود.

    کالاها از لحاظ شرایط ورود و صدور به سه دسته زیر طبقهبندی میشوند:

    1. کالای مجاز: کالایی است که صدور و یا ورود آن نیاز به کسب مجوز ندارد. منظور از ضوابط امنیت صادرات یا واردات برخی کالاها با رعایت این ضوابط انجام میشود مثل اخذ گواهی استاندارد.
    2. کالای ممنوع: کالایی است که صدور آن به موجب شرع مقدس اسلام به اعتبار خرید و فروش یا مصرف ( همانند مشروبات الکلی و آلات قمار) و یا به موجب قانون ممنوع است (همانند اشیاء میراث فرهنگی و عتیقه). همچنین دولت میتواند بنا به مقتضیات و شرایط خاص زمان با رعایت قوانین مربوطه صدور بعضی از کالاها را ممنوع نماید.
    3. کالای مشروط: کالایی است که صدور یا ورود آن با کسب مجوز امکان پذیر است.

    در ادامه به بررسی موارد فوق پرداخته میشود.

    3- تجارت بینالملل

    در این بخش به بررسی قوانین و مقررات تجارت بینالملل( با توجه به کاربرد موافقتنامه های سازمان جهانی تجارت WTO)، وضعیت تجارت جهانی شامل واردات و صادرات کالا و خدمات به تفکیک گروه کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه و نیز بر حسب مناطق عمده جغرافیایی و ساختار صادرات و واردات گروههای عمده کالایی با شرکای اصلی تجاری و... پرداخته میشود.

    4- تفاوت قیمت

    در این قسمت هزینهها و یارانه هایی که به طور مستقیم قیمت محصول را در تبادل بین دو کشور متفاوت میکند بررسی میشوند. این موارد عبارتند از:

    1. تعرفه ها وارداتی شامل سود بازرگانی، حقوق گمرکی
    2. شبه تعرفه ها : به هزینهها و مالیاتهای گمرکی که تحت عنوان حقوق گمرکی و سود بازرگانی دریافت نگردند شبه تعرفه می گویند. شبه تعرفه اقسامی مانند حق ثبت سفارش، عوارض بندری، عوارض هوایی، هزینههای سربار گمرکی، مالیات بر تسعیر ارزهای خارجی، قیمت مجوز واردات و غیره
    3. عوارض برای صادارت
    4. جوایز، یارانه های صادراتی (مانند یارانه حمل و نقل و..)، بازپرداخت مالیاتهای دریافت شده بابت محصولات صادارتی (مانند مالیات بر ارزش افزوده)
    5. نرخ ارز
    6. بیمه
    7. سایر سازو کارهای محدود کردن حجم واردات یا صادرات

    هزینه حمل نقل، تسهیلات بازاریابی و... در اینجا مطرح نمیشوند.

    هدف از پرداخت جایزه صادراتی رقابتی نمودن محصولات در بازار های بین­ المللی می­ باشد. پرداخت جایزه صادراتی عمدتا با اهداف ایجاد بازار صادراتی جدید، حفظ بازار صادراتی موجود و گسترش بازار صادرات صورت می پذیرد. میزان اثربخشی حمایت های دولت از صادرات محصولات نظیر جوایز صادراتی نیز در این بخش سنجیده میشود.

    تعرفه یا حقوق گمرکی عبارت است از مالیات و عوارضی که دولت به دلایل حمایتی و مالی یا ترکیبی از اینها در هنگام عبور کالاهای خارجی از مرزهای کشور اخذ میکند.ب دیهی است که تعرفه های گمرکی هر نوع که باشند قیمت کالاهی وارداتی را افزایش میدهند.ناحیه گمرکی ناحیه جغرافیایی است که در آن کالاها بدون آنکه مشمول حقوق گمرکی و تعرفه باشند آزادانه جا به جا شوند.عموما ولی نه لزوما با مرزهای کشور تطبیق پیدا میکند.اگر ناحیه گمرکی بیشتر از نواحی کشوری باشد اتحادیه گمرکی نام دارد.اصولا اهمیت اقتصادی ناحیه گمرکی به جا به جایی کالاها در داخل این ناحیه بدون آنکه به آنها تعرفه یا حقوق گمرکی تعلق گیرد است.

    دو نوع عمده تعرفه یا حقوق گمرکی وجود دارد:

    • تعرفه بر حسب ارزش و ثابت (بر حسب مشخصات) حقوق گمرکی براساس ارزش عبارت است از درصد ارزش کالای وارداتی.
    • تعرفه ای که بر اساس وزن یا دیگر خصایص مادی (مقدار) کالای وارده گرفته شود تعرفه بر حسب مشخصات (ثابت) نامیده میشود.

    مجموعهای از این دو نوع حقوق گمرکی حقوق گمرکی مرکب نامیده میشود.

    معمولاً حقوق گمرکی بر اساس ارزش در مورد کالاهای صنعتی و حقوق گمرکی بر حسب مشخصات (ثابت) در مورد محصولات استاندارد شده و بسته بندی شده وضع میشود.حقوق گمرکی بر حسب ارزش بر کالاهای صنعتی پر ارزش بهتر از حقوق گمرکی بر حسب مشخصات است. نرخ تعرفه بر اساس ارزش تا حدودی خصوصاً در موقع افزایش قیمت باعث حمایت میشود. در مقابل مالیات بر حسب مشخصات این مزیت را مخصوصا در مواقع کسادی و وقتی که کالاهای ارزان تر مورد احتیاج است جنبه حمایتی بیشتری دارد. بعلاوه تعرفه بر حسب مشخصات با توجه به شرایط اقتصادی و تجاری واردات کالاهای با کیفیت کمتر را نسبت به کالاهای با کیفیت بالاتر کاهش یا افزایش میدهد.حقوق گمرکی مرکب در مورد کالاهای صنعتی که مواد اولیه آنها مشمول تعرفه است به کار گرفته میشود. آن قسمت از حقوق گمرکی که بر حسب مشخصات است به منظور جبران تعرفه صنایع مواد اولیه کالاهای صنعتی استفاده میشود و آن را حقوق گمرکی جبرانی نام نهاده اند. قسمت دیگر تعرفه بر حسب ارزش تلاشی است برای حمایت خود صنایع کالاهای ساخته شده.در دهه های اخیر با توجه به تورم جهانی و اهمیت رو به تزاید تجارت بینالملل کالاهای صنعتی تعرفه های ثابت جای خود را به تعرفه های گمرکی بر حسب ارزش میدهند.

    تجارت بینالملل شامل اقلام بسیار زیادی است و تعداد آنها نیز با افزایش محصولات جدید روز به روز افزایش مییابد.جهت اداره تعرفه نوعی طبقهبندی یا فهرست گمرکی ضروری است.اکثر کشورها دو نوع فهرست گمرکی دارند.

    • فهرست کالاهای مشمول تعرفه و
    • فهرست کالاهای آزاد و غیر مشمول تعرفه گمرکی

    طبقهبندی در فهرست کالاهای مشمول تعرفه ممکن است به صورت زیر باشد:

    • بر اساس حروف الفبا
    • بر اساس مقدار تعرفه
    • بر حسب کالا

    هر کدام از این طبقهبندی ها مزایا و معایب خاص خود را دارد. طبقهبندی بر حسب حروف الفبا یا بر حسب مقدار تعرفه ساده است ولی ارتباط دادن آنها به کالای خاص یا گروهی از کالاها مشکل است.

    طبقهبندی بر حسب کالا منطقی تر و در سیستم های تعرفه ای جدید به کار گرفته میشود. این روش طبقهبندی ممکن است بر اساس مواد فیزیکی محصول ساخته شده یا مصارف نهایی کالا و یا مراحل تولید کالا باشد.

    به طور کلی وضع تعرفه های گمرکی بر کالاهای وارداتی نه تنها بر اقتصاد کشوری که تعرفه وضع کرده بلکه اثر غیر قابل انکاری بر کشورهای طرف مبادله با این کشور نیز دارد. به هر حال برای بررسی تعرفه های گمرکی و اثرات آنها در چارچوب تعادل جزئی دو حالت در نظر گرفته میشود: یکی اینکه کشور مورد نظر کشوری کوچک باشد بدین معنی که با یک قیمت در بازار جهانی مواجه است و دیگر کشور بزرگ یعنی حالتی که کشور وارد کننده به اندازه کافی بزرگ است که اگر تغییری در واردات صورت گیرد روی قیمت جهانی اثر می گذارد.



    5- مناطق آزاد و ویژه اقتصادی

    در این بخش قوانین و مقررات تجارت خارجی در مناطق آزاد و ویژه بررسی شده و همچنین وضعیت مناطق آزاد و ویژه و تاثیر آنها در تجارت خارجی کشور تحلیل میشود.

    مثال:برخی از مهمترین تفاوت های مناطق آزاد و ویژه در ایران عبارتند از:معافیت مالیاتی به مدت 15 سال در مناطق آزاد وجود دارد و در مناطق ویژه اقتصادی تخفیف مالیاتی طبق مقررات داخل کشور است، خرده فروشی کالا در مناطق ویژه اقتصادی فقط برای اتباع خارجی امکان پذیر است. لیکن در مناطق آزاد خرده فروشی برای اتباع خارجی و داخلی امکان پذیر میباشد، مقررات روادید برای اتباع خارجی در مناطق ویژه بر اساس ضوابط داخل کشور است ولی در مناطق آزاد روادید در مرزهای ورودی اعطاء میشود و مقررات کار و بیمه اجتماعی در استخدام اتباع خارجی در مناطق آزاد تابع مقررات خاص مناطق میباشد ولی در مناطق ویژه اقتصادی تابع مقررات داخل کشور است.

    6- پیمان های منطقه ای و سازمانهای بینالمللی

    در این بخش پیمان های منطقه ای، سازمانهای بینالمللی (مانند سازمان تجارت جهانی WTO ) و وضعیت موافقتنامه های تجاری و هیئت های تجاری و کمیسیونهای مشترک کشور پرداخته میشود.


    7- جریان کالا

    در این بخش به زیر ساخت های حمل و نقل بینالمللی و کنوانسیون بینالمللی مربوطه اشاره و همچنین به جایگاه کشور در حمل و نقل بینالمللی پرداخته میشود. علاوه بر موارد فوق وضعیت پایانه های صادراتی، پنجره واحد تجاری و مراکز لجستیک در این بخش بررسی میشود.

    8- نهادها

    در این بخش به بررسی موارد زیر پرداخته میشود:

    1. فرآیندها و روشهای واردات و صادرات، قوانین و مقررات و سازمانهای مرتبط ( شامل: گمرک، موسسه استاندارد و...)
    2. صادر کننده ها، تشکل های صادراتی، خوشههای صادراتی، دسته بندی بنگاههای صادرات محور

    مثال: برخی از قوانین مرتبط با واردات کالا عبارتند از: قانون حمایت از مصرف کنندگان خودرو، قانون نوسازی صنایع، قانون امور گمرکی، قانون حمایت از مصرف کنندگان و تولیدکنندگان، قانون نظام صنفی، قانون استفاده از حداکثر توان فنی و مهندسی، قانون بودجه، مقررات صادرات و واردات و مقررات مربوط به قاچاق کالا

    مثال: نقش آفرینان حاکمیتی در واردات کالا عبارتند از: وزارت بازرگانی(سازمان توسعه تجارت، مرکز شماره گزاری کالا، شرگت بازرگانی داخلی، مرکز اصناف،سازمان حمایت مصرف کنندگان)، وزارت اقتصاد( گمرک، بانکها،بیمه، سازمان مالیاتی) وزارت صنایع و معادن( موسسه استاندارد و..)، بانک مرکزی، اتاق بازرگانی و صنایع و معادن، نهادهای سیاستگزاری و تقنینی، نهادهای بازرسی و نظارتی، وزارت راه و ترابری، سازمان صداو سیما و سایر رسانه ها

    مثال: برخی محل های ورودی کالا به کشور عبارتند از: فرودگاهها، بنادر، بازارچه های مرزی، مناطق آزاد تجاری، مناطق ویژه اقتصادی، پایانه های گمرکی مرزی و پایانه های گمرکات ریلی

    مثال: برخی از روشهای واردات عبارتند از: گشایش اعتبار، واردات در مقابل صادرات، بدون انتقال ارز و...

    اهمیت گمرک و نقشی که در نظام اقتصادی کشورها ایفا مینماید، هر روز بیش از پیش مورد توجه سیاست گذاران اقتصادی قرار میگیرد. در عرصه بینالملل و در شرایطی که پیشرفتهای بدون وقفه در زمینه های مختلف علمی و صنعتی، همواره در حال ایجاد تغییرات در مناسبات اقتصادی، سیاسی، علمی و فرهنگی بین کشورها است، نقش گمرک تنها به اعمال سیاستهای بازرگانی بعنوان مرزبان اقتصادی و تأمین کننده بخشی از درآمدهای دولت خلاصه نمیشود. گمرک بعنوان یکی از اهرمهای تسریع کننده روند توسعه، در سرمایهگذاری، حمایت از صنایع نوپای داخلی، انتقال دانش فنی، تثبیت قیمتها، ایجاد تعادل در تراز پرداختها، ایجاد اشتغال و سایر عوامل تسهیل کننده رشد و توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، تأثیر به سزایی دارد. همچنین گمرک و تعرفه گمرکی بعنوان ابزاری در جهت تنظیم و تکمیل سیاستهای مالی دولتها، اثرات غیر قابل انکاری بر روند متغیرهای اقتصادی، می گذارد. علاوه بر این عملکرد گمرک میتواند نقش مهمی در ایجاد تفاهمهای سیاسی و فرهنگی بین کشورها، در سطح جهانی و منطقه ای داشته باشد. مبارزه با قاچاق کالا و ممانعت از ورود کالاهایی که در تعارض با فرهنگ، شئون ملی و سیاستهای کلان اقتصادی است، از دیگر وظایف گمرک محسوب میشود.

    9- عوامل محیطی

    در این بخش عوامل اقتصادی، سیاسی و قانونی، فرهنگی و اجتماعی و همچنین عوامل جغرافیایی و زیست محیطی کشور و وضعیت سایر کشورها مورد بررسی قرار می گیرند و شامل:

    1. شاخصهای کلان اقتصادی و تأثیرات آنها بر تجارت بینالمللی: در این بخش به بررسی تأثیرات تورم بر واردات و صادرات، نرخ ارز و روند تغییرات آن و تأثیر آن بر صادرات، تسهیلات بانکی و سیاستهای پولی کشور، قیمت نفت، بررسی تعادل واردات و صادرات و سایر شاخصهای اقتصادی موثر بر تجارت خارجی پرداخته میشود.
    2. تحلیل عوامل سیاسی و قانونی موثر بر تجارت خارجی کشور: در بخش عوامل سیاسی موثر در تجارت خارجی مورد بررسی قرار می گیرند.
    3. تحلیل عوامل فرهنگی و اجتماعی موثر بر تجارت خارجی کشور: در بخش عوامل فرهنگی و اجتماعی موثر در تجارت خارجی مورد بررسی قرار گرفته و ظرفیتهای مذهبی و فرهنگی در ایجاد و گسترش روابط تجاری مشخص میشود.
    4. آثار شرایط جغرافیایی و زیست محیطی کشور بر تجارت خارجی کشور: تحلیل شرایط جغرافیایی و زیست محیطی کشور و آثار آن بر تجارت خارجی کشور در این بخش انجام میشود.
    5. وضعیت سایر کشورها( قانونی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و زیر ساخت ها): وضعیت سایر کشورها را میتوان بر اساس کشورهای همسایه، منطقه، اسلامی و... دسته بندی کرد.



    لینک مستقیم : http://www.bsmt.ir/1900/اقتصاد-بین-المللی-وضعیت/
    toptopیادداشت شخصییادداشت شخصیثبت کردن اظهارنظرثبت کردن ایده مشارکتbottom
    کتاب برنامه راهبردی صنعت، معدن و تجارت
    کتاب برنامه راهبردی صنعت، معدن و تجارت
    کتاب برنامه راهبردی صنعت، معدن و تجارت