هم افزا

نخستین پارک صنعتی یا ناحیه صنعتی در آمریکا، "ناحیه تولیدی مرکزی در شیکاگو" بود که در سال 1905 تأسیس شد. ایده متمرکز کردن صنایع در یک مکان، در واقع پس از جنگ جهانی دوم در آمریکا مطرح شد. نخستین پارک تحقیقاتی، مطابق تعریف، در سال 1948 در Menlo Park در ایالت کالیفرنیا تأسیس شد.

صنعت به زودی مزایای حضور در مکانی نزدیک به دانشگاه را دریافت و الگوهای جدید در اواخـر دهه 70 و دهه 80 بوجود آمدند. موج ناگهانی ساختن پارکهای تحقیقاتی در دهه 80، دومین موج توجه به این پارکها را مطرح کرد. نخستین موج در دهه 50 و اوایل دهه 60 با ایجاد مهمترین و موفقترین پارکها ایجاد شد: پارک صنعتی استانفورد در دره سیلیکون در کالیفرنیای شمالی، پارک مثلث پژوهشی در کارولینای شمالی و مرکز صنعتی Waltham و دیگر توسعه هایی که در جاده 128 بوستون بوجود آمدند.

پارک صنعتی استانفورد نخستین پارک تحقیقاتی مرتبط با دانشگاه در آمریکا بود، در حالیکه پارک مثلث پژوهشی در حال حاضر بزرگترین پارک تحقیقاتی مرتبط با دانشگاه است.

این پارک شامل 5000 جریب زمین است که در میان 3 دانشگاه بزرگ قرار دارد. Duke University در Durham، دانشگاه کارولینای شمالی در Chapel Hill و دانشگاه ایالتی کارولینای شمالی در Raleigh. ایده اولیه این پارک بوسیله یک پروفسور از دانشگاه کارولینای شمالی به نام Howard Odum مطرح شد که بدنبال تجمیع منابع سه دانشگاه در یکجا بود.

بعدها تحت نظارت Luther Hodges پارک با هدف اشتغال زایی برای فارغ التحصیلان جوان دانشگاهی کارولینای شمالی تأسیس شد. ناحیه بین بوستون تا کمبریج چندین سرمایهگذاری مشترک تجاری با شرکت Cabot & Forbes داشت که عنوان "پارک علمی" را ترجیح می داد. این مناطق که جاده 128 را در اطراف کلان شهر بوستون تشکیل داده اند، ابتدائاً به دانشگاههاروارد و "مؤسسه فناوری ماساچوست" مرتبط شدند.

پارک صنعتی شامل مجموعهای از زیرساخت­ های لازم جهت ایجاد شرکتها با کارخانه های تولیدی و مراکز تحقیقاتی وابسته به آنها که در یک محدوده جغرافیایی با زیرساختها و امکانات مشترک تحت حمایت مستقیم دولت اقدام کرده و بیشتر سرمایه ­های مورد نیاز را از سوی بخش خصوصی تامین می­ نمایند.

مزایای پارک های صنعتی عبارتند از:

• سودآوری و ارزش افزوده بالا
• کاهش هزینهها بخاطر زیرساخت و خدمات مشترک و حضور شرکتها در یک موقعیت جغرافیایی مشترک
• جذب سرمایهگذاری داخلی و خارجی ( با توجه به اینکه یکی از موانع جذب سرمایهگذاری، نبود نظام مدیریتی قوی و قابل اطمینان میباشد و این که چنین مدلی در دنیا بسیار موفقیت آمیز بوده و مطمئنا سرمایه گذاران خارجی و شرکتهای صاحب لیسانس به سرمایهگذاری در چنین سیستم هایی اطمینان بیشتری دارند. )
• امکان رقابت مثبت و هم افزایانه صنعتی و تجاری بین شرکتهای موجود در منطقه با بهره­ مندی از امکانات مشترک، ریسک مشترک، منافع مشترک (اولویت برند پارک بر اولویت شرکت خاص)
• توسعه منطقه ای شامل توسعه بر مبنای ظرفیتها، استعدادها، نیازها و امکانات در یک منطقه خاص استانی و ایالتی
• ایجاد ارتباطی هدفمند و نتیجه گرا بین صنعت و دانشگاه با جهت دهی تحقیقات دانشگاهی به نیازهای صنعتی موجود در پارک از طریق تشکیل کنسرسیوم های علمی و جلسات مداوم با این کنسرسیوم ها
• اشتغال زایی بسیار بالا نسبت به سرمایهگذاری انجام شده
• عدم نیاز به منطقه بسیار وسیع صنعتی جهت تأسیس و حتی توسعه پارک صنعتی

مثال: آلمان در حال حاضر یکی از بزرگترین قطبهای تولید محصولات پتروشیمی و شیمیایی جهان محسوب میشود. رسیدن آلمان به چنین جایگاهی محصول دلایل و عوامل متعددی است که شیوه مدیریت و اداره این صنعت مهمترین و اصلی ترین آنهاست. در آلمان 56 پارک صنعتی شیمیایی و پتروشیمی وجود دارد که در شکل مقابل توزیع جغرافیایی آنها نمایش داده شده است. نکته قابل توجه اینکه هماهنگی و نظارت براین پارک ها بصورت ایالتی (استانی) صورت می گیرد. یکی از مهمترین این بخش­ها منطقه صنعتی ایالت باواریا (بایرن) آلمان است که محل 3 پارک صنعتی مهم آلمان(GENDORFجWERK،GESRTHOFENI، MUNCHSMUNSTER) در آنجاست. مساحت نزدیک به 360 هکتار(مربوط به هر 3 پارک صنعتی). آمارهای زیر و ضعیت این منطقه را به خوبی نشان می­دهد.

• جذب سالانه 400میلیون یورو سرمایهگذاری
• تولید یک سوم مواد شیمیایی ساختمانی در جهان و یک دوم در اروپا در این منطقه
• سومین تامین کننده نیاز صنایع شیمیایی آلمان در زمینه محصولاتی از قبیل داروهای وی ژه، پلاستیک ­های اصلی، رنگ­ها، لاک­ها و سیمان­ های چسبنده، محصولات محافظ بدن همچنین الیاف شیمیایی
• تامین مواد مورد نیاز صنایع پلاستیک، مهندسی اتومبیل، کاغذ چاپ، دارویی، نساجی، پوشاک، چرم، مهندسی مکانیک و در صنعت ساختمان
• استخدام 13.7 % نیروی انسانی منطقه (59000نفر)
• یکپارچه سازی در در جذب و مدیریت حدود 250SME بنگاه کوچک و متوسط پتروشیمیایی
• فروش سالانه 13 میلیارد یورویی

مثال: کشور در حال توسعه سنگاپور نیز به مقوله پارک­ های صنعتی پایین­دستی پتروشیمی توجه کرده و جزیره ژورانگ در جنوب سنگاپور را از دهه هشتاد به ­طور کامل به این امر اختصاص داده است. سیاست­ های دولت و عملکرد اقتصادی این منطقه در زیر به صورت فهرست­ وار آمده است:

• احیای اراضی بایر منطقه توسط دولت و ایجاد زیرساختهای مورد نیاز و حمایت همه جانبه دولت و رئیس جمهور سنگاپور از شکل گیری پارک صنعتی
• ایجاد زیرساختهای پتروشیمی یکپارچه و مشترک (صرفه جویی در هزینههایی نظیر انبار و حمل و نقل و غیره و افزایش سود 2 تا 5 دلار در تن هر محصول)
• ایجاد امکانات مشترک ( اتصال 7 جزیره کوچک و اشتراک تجهیزات دریایی، امکانات دفع زباله، انبار، آتشنشانی، خدمات جاده ای و صرفه جویی 20 درصدی در هزینه سرمایهگذاری)
• توسعه منابع انسانی (هزینه 40 میلیون دلاری ایجاد مرکز cptc با هدف تربیت 800 متخصص و 8000 کارگر مورد نیاز خوشه)
• معافیت های مالیاتی وضع شده از 5 تا 20 سال
• فعال کردن بیش از 88 شرکت نفتی، پتروشیمی، مواد شیمیایی خاص و شرکتهای پشتیبان از سراسر دنیا نظیر شرکت Chevron Philips، Shellو ExxonMobil
• رشد صنعت پتروشیمی و کسب درآمد 17 میلیارد دلار سنگاپور از این راه در سال 2003
• تامین 28 درصد تولید ناخالص داخلی سنگاپور و اشتغال 9000 نفر در سال 2004؛
• تولید 3 میلیون تن اتیلن و تغذیه 150 شرکت پایین دستی، جذب 400 میلیون دلار سرمایه و ایجاد 15000 فرصت شغلی تا چشم انداز 2010 پارک صنعتی سنگاپور