بازیافت لاستیک:

سابقه صنعت بازیافت لاستیک در کشورهای پیشرفته به دوران جنگ جهانی اول باز میگردد. در کشورهای عضو اتحادیه اروپا و آمریکا با برنامه ریزیهای انجام شده علاوه بر توسعه صنعت روکش، روز به روز از میزان تایرهای که به صورت زباله دفن میشود کاسته شده و استفاده از منجید و بازیابی انرژی افزوده میشود در کشورهای اتحادیه اروپا دفن تایرهای فرسوده به صورت کامل از سال 2003 و به صورت تکه های برش خورده از سال 2006 ممنوع شده است برآوردهای انجام شده در کشور ما از حدود 13 میلیون تایر فرسوده که سالانه وارد محیط زیست میشود، تنها حدود 3% آن (حدود 390,000 حلقه) در صنایع روکش کشور مورد استفاده قرار می گیرد. از انبار تایرهای مزبور تنها 25 درصد وزنی آن در صنایع بازیافت لاستیک (شامل صنعت روکش و صنایع بازیافت مواد )مورد استفاده قرار می گیرد و 75 درصد وزنی بقیه در محیط زیست انباشت میشود.

صنعت بازیافت تایر در ایران به حدود 40 سال قبل به تولید تایر روکشی بر میگردد که بخشی از آن در قبل از انقلاب و دارای تکنولوژی قدیم بوده و کارخانجات ایجاد شده در بعد از انقلاب نیز رشد قابل توجهی از حیث تکنولوژیکی و یا بهبود روشهای مورد مصرف نداشتهاند و عمده این کارخانجات در زمان جنگ ایران و عراق به لحاظ محدودیت تایر فعالیت خوبی داشته اما پس ار جنگ کارخانجات زیر سقف ظرفیت اسمی فعالیت میکنند.


کاربرد تایر های فرسوده

الف) تولید انرژی از تایر های فرسوده:(TDF)

از تایر های فرسوده به صورت کامل یا برش خورده می توان به عنوان منبع سوخت استفاده کرد. در کارخانه های زیر تایر به عنوان سوخت مورد استفاده قرار می گیرد:

  • کارخانه های سیمان
  • نیروگاههای برق
  • کارخانه های تولید خمیر و کاغذ سازی
  • کارخانه های تولید بخار
  • کارخانه های تولید آهک

ب) کاربردهای خرده تایرهای فرسوده و لاستیک:

  • استفاده در آسفالت
  • استفاده در فرآوردههای لاستیکی اکسترودی و قالبی
  • استفاده در کفپوش ها
  • استفاده در کود آلی
  • استفاده در مالچ یا خاکپوش

ج ) کاربرد پودر تایر های فرسوده و لاستیک:

  • در صنایع خودروسازی
  • در محصولات اکسترودی و قالبی
  • در کفپوش های سالن های ورزشی
  • در زمین بازی کودکان
  • در آسفالت
  • برای صادرات

د) کابرد تایرهای فرسوده در فعالیتهای عمرانی:

  • ساخت مراکز دفن تایر با استفاده از کلوخه های لاستیکی
  • ساخت سیستم های تخلیه فاضلاب
  • ایجاد خاکریزها و لایه های زیر سازی جاده
  • ساخت دیوارهای محافظ لاستیکی در حاشیه جاده ها و پل ها
  • ایجاد لایه های میراننده ارتعاشات در زیرسازی خط راه آهن


تقسیم بندی تایرها ی فرسود1

  • منجید آن سالم باشد، می تواند به عنوان روکش مورد استفاده مجدد قرار گیرد.
  • منجید آن سالم نباشد، می تواند به عنوان سوخت در کوره ای سیمان مورد استفاده قرار گیرد و انرژی آن مورد بازیابی2 قرار گیرد. به سوخت حاطل از تایر (TDF) گفته میشود.
  • منجید معیوب باشد، در نوارهای قطعه قطعه شده3، به طول 15 تا 45 سانتی متر تهیه میشود که در صورت لزوم یا دفن میشوند و یا در ساخت خرده های لاستیکی4 مورد استفاده قرار می گیرند.


دیاگرام بازیافت تایر و قطعات لاستیکی مستعمل:

فرآیند بازیافت تایرهای فرسوده

استفاده مجدد: تولید روکش، ضربه گیر و شیار گذار

  • تولید تایرهای روکش شده به روش گرم
  • تولید تایرهای روکش شده به روش سرد


بازیافت مواد : تولید پودر و خرده لاستیک

  • تولید خرده لاستیک


تولید تایرهای روکش شده به روش گرم:

  1. بازرسی و جداسازی تایرهای سالم از فرسوده: در این مرحله تایرها را از جنبه سالم بودن ساختار کلی تایر و آسیب ندیدن نخ ها و قابلیت روکش شدن مورد بازرسی قرار می گیرد که این مرحله توسط نیروهای خبره و با تجریه و مطابق با استانداردها و دستورالعمل ها صورت می گیرد.
  2. شستشو و خشک کردن: شستشویی تایرهای انتخاب شده و خشک کردن آنها مه خشک کردن در گرمخانه با دمای حدود 45 درجه و به مدت 30 دقیقه انجام میشود.
  3. بافت زنی و تعمیر و باف زنی: در این مرحله، آن چه که از آج قبلی روی تایر باقی مانده تویسط تیغچه ی دوار مخصوص برداشته میشودو سپس با دستگاه باف زنی مجهز به شابلون برای رعایت انحنای خاص منجید –باف زده میشود در مرحله باف زنی نباید به نخ یا سطح سیم های بلت برسد.
  4. سمنت زنی، ترد گذاری و پخت: پس از سمنت زنی فوراً در محل باف خورده آمیزه ترد به دو شکل روی محل باف خورده قرار می گیرد. الف) استفاده از ترد اکسترودرشده که به نام Camel back شناخته میشود و نصب آن در محل آج، ب) استفاده از نوار آمیزه ی خام توسط ماشین اکسترودر مخصوص یا Extruder builder ساخته میشود که دورتا دور محیط پیرامونی تایر در سطح باف خورده آج بر اساس هندسه و استانداردهای موجود، روی منجید قرار گیرد.
  5. پخت یا ولکانیزاسیون: داخل پرس پخت قرار می گیرد. در این مرحله، بلادر با فشار آب داغ درون تایر قرار می گیرد تا فشار درون داخلی تایر جهت شکل گیری ناحیه آج در قالب و همچنین اتصال ترد به منجید را فراهم سازد. دمای پخت حدود 150 درجه سانتی گراد میباشد.
  6. بازرسی: در این مرحله ترمیم کاری و نت های تایر و زنگ زنی قسمت بیرونی تایر صورت می گیرد.

تولید تایرهای روکش شده به روش سرد:

روکش کردن به روش سرد صرفاً برای تایرهای باری و وانتی به کار میرود. در این روس همانند روش گرم، مراحل: بازرسی، جداسازی، شستشو، تعمیر آسیب دیدگیهای جزئی انجام می گیرد.

1- ترد از پیش پخت شده: در این روش، ترد پیش پخت شده، به صورت top cap روی منجید تراش خورده با پروفیل مسطح قرار می گیرد، زیرا چسبندگی ترد پیش پخت روی سطح منحنی امکان پذیر نیست و تردها در طرحهای گوناگون و اندازه های متفاوت از قبل تهیه میشوند. سپس ترد از پیش پخت شده با کوشین گام روی منجید باف خورده توسط دستگاه مخصوص و با فشار لازم قرار می گیرد.

2- قراردادن اتولوپ و تیوب: سپس این مجموعه در کیسه های مخصوص یا اتولوب قرار می گیرد تا فرآیند پجت روی آنها صورت گیرد.

3- پخت: پخت در اتوکلاو صورت می گیرد، در فرآیند پخت، اتصال شیمیایی بین ترد از پیش پخت شده و سطح منجید از طریق آمیزه کوشین گام به وجود می آید.دمای پخت بین 95 تا 110 درجه سانتی گراد است و به دلیل پایین بودن درجه پخت، تنش های کمتری بین پیوندهای فلز- لاستیک به وجود می آید.

فرآیند پخت یا دِولکانیزاسیون:

لاستیک ها به دلیل داشتن ساختار شبکه ای سه بعدی در پیوندهای شیمیایی بین مولکولهای خود به راحتی ذوب نمیشوند. به همین دلیل از فرآیندهای دِولکانیزاسیون مختف برای احیاء لاستک های فرسوده استفاده میشود که محصول آن به شکل لاستیک احیاء شده(کائوچو) یا ریکلیم رابر است. واژه دِولکانیزاسیون به فرآیند شکسته شدن یا گسستن اتصال های مونومری گفته میشود.

تکنولوژیهای معمول دِولکانیزاسیون محصولات لاستیکی به شرح زیر است:

تکنولوژی

مبنا و اساس فرآیند

منطقه وقوع واکنش

شیمیایی

واکنش های شیمیایی-شیمیایی

در سطح خرده ها یا ذره ها

التراسونیک

امواج فراصوتی

درون خرده ها یا ذره ها

مایکروویو

امواج ریز موج ها

درون خرده ها یا ذره ها

بیولوژیکی

میکروارگانیزم ها

در سطح خرده ها یا ذره ها

سایر

مکانیکی، با بخار

در سطح خرده ها یا ذره ها


فرآیند تولید خرده لاستیک از تایر فرسوده:

1- آسیاب و پودر کردن در دمای محیط: در این روش از غلتک های قوی به نام کراکر میل، که فاصله غلتک ها از هم بسار کم است استفاده میشود. در این روش تکه های لاستیک تحت تنش برشی قرار می گیرند و به ذره های کوچک خرد شده (حدود 10) . با این روش نسبتاً گران خرده ها در ابعاد 10 تا 30 مش که نسبتاً بزرگ است به دست می آید. غلتک ها یا گرانول کننده های بعدی این ابعاد را کوچک تر میکنند و پودرهای با مش بالا از طریق الک های مخصوص از فرآیند جدا میشوند. در این روش جداسازی مغناطیسی و سیکلون های دارای مکش هوا برای جداکردن فلزات و الیاف استفاده میشود. در انتها خط آسیاب، پودر لاستیک آماده احیا شدن و تبدیل به رکلیم رابر میکند که الیاف چسبیده به آن بسیار کم و قابل اغماض است.

2- آسیاب و پودر کردن برودتی: در این روش تایرهای کارکرده و ضایعاتی، به شکل کامل یا تکه شده، در تونل های انجماد، به کمک نیتروژن مایع، به زیر دمای انجماد شیشه ای لاستیک یعنی حدود -80 درجه سانتی گراد رسانده میشود. در این دما، لاستیک بسیار شکننده و شیشه ای میشود و توسط میل های خردکن به تکه های بسیار ریز در حدود 30 تا 100 مش تبدیل میشود. در این روش که انرژی کمتری نیاز دارد، تعداد دستگاههای آن نیز کمتر است.

3- آسیاب و پودر کردن مرطوب در دمای محیط: پودر لاستیک بسیار ریز را با استفاده از سوسپانسون های آبی ذره های لاستیک و عبور دادن این محلول از غلتک های آسیاب آردی، تولید میکنند. در این روش پودر لاستیک در اندازه 60 تا 120 مش به دست می آید. پس از فرآیند آسیاب شدن، آب از پودر جداشده و پودر را خشک میکنند. به دلیل بسیار ریز بودن ذرات استفاده مجدد از آن در آمیزه های لاستیکی، با فرآیند پذیری خوب و محصول اکسترود شده ی صاف همراه است. در این روش اندازه مش به 400 تا 500 مش هم می رسد.

وضعیت واحدهای صنعتی فعال

واحدهای فعال بازیافت تایرهای فرسوده در ایران تا سال 89

نوع بازیافت

تعداد واحد

ظرفیت

روکش تایر

20

69000 تن

پودر لاستیک

5

8100 تن

ریکلیم رابر

1

5000 تن

ظرفیت اسمی واحدها در سال 88

شرح

ظرفیت اسمی(حلقه)

ظرفیت اسمی(تن)

تایر مورد نیاز

درصد وزنی

روکش سرد

231160

10511

10511

4/7

روکش گرم

661100

18343

18343

13

پودر لاستیک

3000

48000

92/33ی

جمع

76854

وزن تایرهای فرسوده در کشور

141469

درصد بازیافت

32/54


↑ [1] Whole Tire
↑ [2] Recovery
↑ [3] Chopped Tire
↑ [4] Crump Rubber



لینک مستقیم : http://www.bsmt.ir/4019/بازیافت-لاستیک-محدوده/
toptopیادداشت شخصییادداشت شخصیثبت کردن اظهارنظرثبت کردن ایده مشارکتbottom
کتاب برنامه راهبردی صنعت، معدن و تجارت
کتاب برنامه راهبردی صنعت، معدن و تجارت
کتاب برنامه راهبردی صنعت، معدن و تجارت